29 april 2010 - De ministerie's van LNV en V&W hebben een brochure uitgebracht voor schippers van motorboten en zeiljachten, charters, vissers en andere gebruikers van de Waddenzee, de Oosterschelde en de Voordelta. De schippers moeten er voortaan rekening mee houden dat ze tussen 1 maart en 1 november op veertien verschillende plekken Mosselzaadinvanginstallaties (MZI's) kunnen tegenkomen, waarvan zes in de Waddenzee. MZI's zijn drijvende constructies van netten, touwen en drijvers, waar mossellarven zich aan hechten en opgroeien tot mosseltjes van één tot twee centimeter (mosselzaad).
Deze MZI's zijn voor de mosselvissers van belang om op een duurzame wijze mosselzaad te kunnen vangen om hiermee de mosselkweekpercelen in de Waddenzee en de Oosterschelde te bezaaien. Deze methode gaat de gebruikelijke mosselzaadvisserij op mosselbanken op den duur vervangen. De mosselzaadvisserij staat de ontwikkeling van mosselbanken en zeegrasvelden in de weg.
Op de nieuwste hydrografische kaarten kunnen gebruikers zien waar de MZI-locaties liggen. Rijkswaterstaat zorgt voor betonning van de MZI-locaties. Verder zijn de contouren van MZI's gemarkeerd met om de 100 meter een gele ton/en of wit licht. Om zoveel mogelijk hinder te voorkomen is er verder voor gezorgd dat de MZI's op tenminste 100 meter afstand liggen van de betonde vaargeulen.
De folders zijn verspreid via de jachthavens.

Download de folder Mosselzaadinvanginstallaties (pdf 2,5 Mb) met meer informatie over MZI's en de locaties van de MZI's.

Persbericht  08 - 02- 2010, Regiegroep Meijer

Mosselsector, natuurbeschermingsorganisaties en het ministerie van LNV hebben overeenstemming bereikt over de manier waarop de transitie van de mosselzaadvisserij in de Waddenzee moet worden gerealiseerd. De nu vastgestelde eindversie van het Plan van Uitvoering Mosseltransitie zal in 2020 leiden tot mosselzaadvangst los van de bodem. Daarmee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het natuurherstel van de Waddenzee.

Volledig persbericht (pdf, 39 Kb)

Eindrapport Mosseltransitie, Plan van Uitvoering Fase 2, Convenant transitie mosselsector en natuurherstel Waddenzee (website ministerie LNV)

Homepage programma "Naar een Rijke Waddenzee"

Bron: Ministerie LNV

Kamerbrief van 12 november 2009 (pdf, 118 Kb) waarin de minister reageert op een aantal brieven over mosselzaadinvanginstallaties die de Kamer heeft ontvangen. Onder andere de keuze voor locaties en de verdeling van locaties komt aan bod.

Nieuwsbericht, 28 oktober 2009, ministerie LNV

Bij de Afsluitdijk komt 143 hectare beschermd gebied voor de ontwikkeling van meerjarige stabiele mosselbanken. In dit gebied, 'de Vlieter', mogen geen mosselen opgevist worden of andere bodemberoerende activiteiten worden uitgevoerd.

De mosselsector en de natuurbeschermingsorganisaties hebben vorig jaar een convenant gesloten waardoor er op den duur steeds meer gebieden in de Waddenzee gesloten worden voor de bodemberoerende mosselzaadvisserij. Dit besluit van de minister is daar een uitwerking van. Ondertussen wordt verder gezocht naar alternatieven voor de mosselsector. Een voorbeeld daarvan is de 'mosselzaadinvanginstallatie'. Daarmee wordt nu uitgebreid geëxperimenteerd.

Het besluit van de minister (pdf, 57 kB)

Ministerie LNV - 2 september 2009 - Mosselvissers kunnen in het najaar weer op mosselzaad vissen op de Waddenzee. Minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) verleent daartoe een vergunning op basis van de Natuurbeschermingswet 1998.

De deelnemers aan het convenant 'Transitie mosselsector en natuurherstel Waddenzee' hebben intensief samengewerkt aan de vergunningverlening. In dit convenant zitten Vogelbescherming Nederland, Waddenvereniging, Stichting WAD, Vereniging Natuurmonumenten, producentenorganisatie Mosselcultuur (PO Mossel) en het ministerie van LNV.

Zo hebben zij afgesproken dat de mosselsector eerder dan in voorgaande jaren een vergunning krijgt. Dit kan door het visplan van de mosselvissers direct en bij voorbaat af te stemmen op de van te voren in nauw overleg overeengekomen voorschriften van de vergunning. In het visplan staan de omvang en samenstelling van de visvloot, de vislocaties, de hoeveelheid op te vissen mosselzaad en de visdagen.

De mosselvissers zullen hoogstwaarschijnlijk eind september, nadat een inventarisatie is gemaakt van de exacte locaties en hoeveelheden op te vissen mosselzaad, gaan vissen. Dit is goed voor de mosselsector omdat het vistechnisch het gunstigst is om zo vroeg mogelijk in het najaar te vissen. Ook de beschermde natuur profiteert hiervan. Hoe meer en hoe sneller mosselen die door storm en zeesterren verloren kunnen gaan, worden opgevist en naar stabiel gelegen kweekpercelen worden gebracht, des te meer van deze mosselen de winter kunnen overleven. Hiermee is meer voedsel beschikbaar voor beschermde vogels die mosselen eten.

Verder hebben de convenantpartners afgesproken dat de inventarisatie van het mosselbestand en classificatie van deze mosselbanken in 'stabiel' en 'instabiel' door een bioloog van de mosselsector in samenspraak met deskundigen van het ministerie van LNV zal worden uitgevoerd. Najaarsvisserij gebeurt namelijk alleen op instabiele banken. Dit zijn mosselzaadbanken waarvan het mosselzaad door natuurlijke omstandigheden toch verloren zou gaan, bijvoorbeeld door storm of stroming of doordat zeesterren er veel van eten.

Mosselzaad bestaat uit kleine mosseltjes van 1 tot 2 centimeter die in de Waddenzee 'vallen' en zich aan de bodem hechten. De mosseltjes worden door mosselvissers met mosselkorren opgevist en naar percelen gebracht waar zij verder groeien. Na ongeveer twee jaar zijn mosselen geschikt voor consumptie

Nieuwsbericht ministerie LNV - 1 september 2009 - Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) organiseert op 8 en 9 september weer twee bijeenkomsten over mosselzaadinvanginstallaties (MZI's) in de Waddenzee, Oosterschelde en Voordelta. MZI's zijn een alternatief voor de traditionele bodemvisserij op mosselzaad in de Waddenzee.

Het aantal MZI's moet de komende jaren groeien zodat mosselvissers stapsgewijs de overgang kunnen maken naar een duurzamere mosselzaadvisserij.

Voor dit opschalingsbeleid bekijkt het ministerie van LNV in een open planproces samen met belanghebbenden zoals de visserij- en recreatiesector, natuurorganisaties en bestuurders in de regio's waar en hoe deze mosselzaadinvanginstallaties ingezet kunnen worden.

De bijeenkomsten op 8 en 9 september zijn de laatste bijeenkomsten van het open planproces. Tijdens deze bijeenkomsten wordt het eindresultaat van het open planproces besproken. Hierna is er nog mogelijkheid tot inspraak.

Downloads:

Hoofdpunten voorgenomen MZI-beleid (pdf, 223 Kb)
Overzichtskaart MZI-locaties (pdf, 2150 Kb)
Detailkaarten MZI-locaties (pdf, 1111 Kb)
Landschappelijke inpassing MZI's (pdf, 1160 Kb)
Lijst betrokkenen (pdf, 40 KB)

Nieuwsbericht ministerie LNV, 09 april 2009 - Het ministerie van LNV ontwikkelt beleid voor mosselzaadinvanginstallaties (MZI's) in de Waddenzee, de Oosterschelde en de Voordelta. Alle belanghebbenden, zoals vissers, locale bestuurders, recreatiesector en natuurorganisaties worden met behulp van een open planproces betrokken bij het opstellen van dit beleid.
In januari en februari konden belanghebbenden tijdens bijeenkomsten met LNV voorstellen doen voor het beleid voor MZI's. Dit heeft veel nuttige informatie opgeleverd. Bij voorbeeld over locaties waar MZI's veel hinder opleveren. Maar ook over locaties die juist wel geschikt zijn omdat er geen visserij plaatsvindt, of omdat er weinig recreatievaart is. Deze informatie is bijeen gebracht in de notitie 'MZI's: van zoekgebieden naar locaties'. Hierin worden alle zoekgebieden beoordeeld en zijn de wensen over locatiekeuzen beschreven.

Opschaling MZI's
De belanghebbenden hebben ook suggesties gedaan voor andere onderdelen van het beleid voor MZI's. Zij wezen er bijvoorbeeld op dat MZI's goed in het landschap ingepast moeten worden. Ook het behoud van archeologische waarden zoals scheepswrakken is benadrukt. Een andere suggestie van de belanghebbenden is het laten doen van onderzoek naar de economische gevolgen van MZI's voor de betrokken regio's.
Alle suggesties voor locaties worden momenteel tot voorstellen verwerkt. In mei 2009 worden deze voorstellen gepresenteerd aan alle belanghebbenden. Daarna zal het beleid worden vastgesteld, zodat het proces van vergunningverlening kan starten. De bedoeling is om de vergunningen eind 2009 te verlenen. De MZI's kunnen dan in het voorjaar van 2010 in het water.

Meer informatie:
MZI's: van Zoekgebieden naar locaties (pdf, 3,9 Mb)
Rapport over locaties MZI's. Hierin worden alle zoekgebieden beoordeeld en zijn alle bezwaren en wensen van belanghebbenden beschreven.
Voortgang beleidsvorming opschaling MZI's periode 2010-2014 (pdf, 85 kb)
Dit rapport beschrijft overige aspecten van het MZI-beleid. Bijvoorbeeld landschap, ecologie, veiligheid, economische gevolgen en innovatie.

Persbericht Regiegroep Meijer (4 maart 2009)

De eerste stap op weg naar natuurherstel in de Waddenzee is gezet.
Het op traditionele wijze opvissen van mosselzaad zal stap voor stap worden vervangen door nieuwe vangstmethoden.

Dit voorjaar zal 20% van de vangstgebieden in de Waddenzee worden gesloten voor de bodemberoerende mosselzaadvisserij. Moderne invang-installaties worden geplaatst om de gederfde zaadvangst te compenseren. In de jaren daarna zullen steeds vervolgstappen worden gezet. Het streven is dat in 2020 de mosselzaadvangst in de Waddenzee helemaal los van de bodem plaats vindt. Daarmee levert de mosselsector een belangrijke bijdrage aan het natuurherstel in de Waddenzee: de kans dat zich meerjarige mosselbanken ontwikkelen wordt veel groter. Deze mosselbanken staan bekend als de 'koraalriffen' van de Waddenzee.

Daarnaast zal een omvangrijk Natuurherstelprogramma worden uitgevoerd.
Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, natuurorganisaties en de mosselsector hebben hierover afspraken gemaakt en deze op 4 maart 2009 met een handtekening bekrachtigd.

De partijen zullen andere gebruikers van de Waddenzee, zoals garnalenvissers en recreatieve vaarders, betrekken de uitvoering van de gemaakte afspraken.

Volledig persbericht (pdf, 40 kB)

Plan van Uitvoering (pdf, 624 kB)

Bijlagen Plan van Uitvoering (pdf, 527 kB)

Persbericht 11 nov. 2008 - Wim Meijer gaat op verzoek van minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) het proces naar duurzame mosselzaadvisserij en natuurherstel in de Waddenzee begeleiden.

Op 1 maart 2009 moet er een gezamenlijk Plan van Uitvoering liggen van de mosselsector en betrokken natuurorganisaties. Dit plan geeft uitvoering aan het convenant 'Transitie mosselsector en natuurherstel in de Waddenzee' dat minister Verburg op 21 oktober met de natuurorganisaties en de mosselsector heeft gesloten.

De minister vraagt Wim Meijer in het Plan van Uitvoering onder meer het traject te schetsen waarlangs de mosselsector innovaties doorvoert. Deze innovaties moeten leiden tot minder bodemberoerende mosselzaadvisserij in de Waddenzee, met behoud van economische perspectief voor de sector. Daarnaast zal Wim Meijer een traject schetsen waarlangs een natuurherstelprogramma voor de Waddenzee tot stand komt. Het Plan van Uitvoering zal ook een voorstel bevatten voor begeleiding en sturing van de uitvoering van de afspraken voor het verdere uitvoeringsproces vanaf 1 maart.

Wim Meijer was onder meer lid van de Tweede Kamer, staatssecretaris van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk in het kabinet Den Uyl en Commissaris van de Koningin in Drenthe voor de Partij van de Arbeid. Hij was voorzitter van de Adviesgroep Waddenzee, die in 2004 het Nederlandse Waddenbeleid onder de loep heeft genomen.

Wim Meijer vormt een begeleidingsteam met Jan Paul van Soest (Advies voor Duurzaamheid en onder meer voorzitter van het bestuur van de Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu) en Hein Sas (Sas Consultancy, onderzoeker op het gebied van natuur, milieu en economie). De mosselsector wordt vertegenwoordigd door de Producentenorganisatie van de Nederlandse mosselcultuur. De betrokken natuurorganisaties zijn de Waddenvereniging, de Vereniging Natuurmonumenten, de Vogelbescherming en Stichting WAD.

12 december 2008 - Minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) wil het aantal mosselzaadinvanginstallaties (MZI's) in de Waddenzee, de Oosterschelde en de Voordelta de komende jaren uitbreiden. De minister wil dit beleid ontwikkelen met behulp van een zorgvuldig 'open planproces' dat rekening houdt met alle belanghebbenden zoals vissers, lokale bestuurders, de recreatiesector en natuurorganisaties.

De belanghebbenden zijn daarom door de minister uitgenodigd om deel te nemen aan de ontwikkeling van dit beleid om MZI's de ruimte te geven. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de ligging en omvang van de locaties, de afstemming met andere gebruikers, veiligheid, de landschappelijke inpassing en de natuurwaarden.

De startnotitie 'Ruimte voor mosselzaadinvanginstallatie (MZI's)' (pdf, 0,3 Mb), die de genodigden hebben ontvangen, is het begin van het beleidsproces. De notitie beschrijft de beleidsuitgangspunten en de te maken keuzen in het proces. Ook worden de aanpak, planning en spelregels voor het overleg met de belanghebbenden beschreven.

Convenant
Het schelpdierbeleid zet in op een gezonde mosselsector die natuurwaarden respecteert en versterkt. In oktober 2008 heeft minister Verburg met natuurorganisaties en de mosselsector een convenant gesloten over mosselzaadvisserij en natuurherstel. Dit convenant is een belangrijke basis voor een overgang naar een duurzame mosselvisserij. De betrokken partijen zien MZI's als de meest krachtige sleutel voor een betere afstemming van mosselvisserij en natuurherstel. Zij bieden voor de komende jaren een alternatief voor traditionele bodemvisserij op natuurlijke mosselbanken.

MZI
De mosselproductieketen bestaat uit vier fasen: mosselzaad, mosselkweek, verwerking en handel. De traditionele keten loopt in Nederland van mosselzaadvisserij van natuurlijke mosselbanken naar opkweek tot consumptieformaat op bodempercelen, om vervolgens te worden verwerkt en verhandeld.

MZI's kunnen een belangrijk alternatief zijn voor de traditionele mosselzaadvisserij. Het zaad wordt niet meer opgevist van natuurlijke mosselbanken, maar ingevangen op net- of touwconstructies. Het ingevangen zaad wordt overgebracht naar mosselkweekpercelen. De afgelopen jaren zijn experimenten met MZI's uitgevoerd. Daaruit is gebleken dat zij zowel economisch als ecologisch een goed perspectief bieden.

21 oktober 2008 - Minister Verburg van LNV heeft met natuurorganisaties en de mosselsector een convenant gesloten over mosselzaadvisserij en natuurherstel in de Waddenzee. Het convenant beschrijft het proces naar duurzame mosselzaadvisserij en natuurherstel in de Waddenzee, én roept op tot innovatie in de mosselsector waardoor mosselen 'Zeeuwse roem' kunnen blijven.
Het convenant is tot stand gekomen op aandringen van minister Verburg die hierover met de natuurorganisaties en de mosselsector indringend heeft gesproken. Minister Verburg had Sicko Heldoorn, burgemeester van Assen, benoemd om tot een convenant te komen.
In dit convenant spreken de organisaties af constructief samen te werken, dat verschillen van mening buiten de rechtszaal worden beslecht en op elkaar gerichte publieke acties worden vermeden.

Download de brief van de Minister aan de Tweede Kamer (pdf 37 kB)
Download de eindadvisering van dhr. Heldoorn (pdf 0,2 Mb)
Download het nieuwe convenant mosselzaadvisserij en natuurherstel (pdf 114 kB)

19 augustus 2008 - Op 16 augsutus jongstleden hield minsiter Verburg van LNV een speech (pdf, 33 kB) bij de opening van de jaarlijkse mosseldag in Yerseke. Zij ging in op de recente ontwikkelingen in de sector en het ingezette pad naar een duurzame mosselvisserij.

14 augustus 2008 - Kamerbrief (pdf, 44 Kb) waarin de minister de Kamer informeert over het standpunt van de Europese Commissie met betrekking tot de toepassing van de Habitatrichtlijn op Nederlandse gebieden waar mosselzaad wordt gevist.

Persbericht LNV - 16 mei 2008

Minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) verleent een vergunning op basis van de Natuurbeschermingswet voor mosselzaadvisserij ten behoeve van onderzoek in het westelijk deel van de Waddenzee. Deze visserij zal plaatsvinden in de periode van 19 mei 2008 tot uiterlijk 6 juni 2008.

Volledig persbericht (pdf, 27 kB)

11 maart 2008 - Minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) zet in op een duurzame mosselvisserij in de Waddenzee, zowel op korte als op lange termijn. Zij wil voor de mosselsector perspectief behouden om op een duurzame manier te opereren in een belangrijk natuurgebied. Dit schrijft Verburg in een brief (pdf, 57 kB, 11 maart 2008) aan de Tweede Kamer. Zij gaat hierbij in op de gevolgen voor de mosselvisserij op de recente uitspraak (pdf, 69 kB, 27 februari 2008) van de Raad van State.

Volledig persbericht (pdf, 27 kB, 11 maart 2008)

27 februari 2008 - De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft bepaald dat de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de bezwaren tegen mosselvisserij in de Waddenzee opnieuw moet bekijken.
Onder meer Vogelbescherming Nederland had beroep aangetekend tegen het besluit van de minister om op grond van de Natuurbeschermingswet een vergunning te verlenen voor de mosselvisserij. Het gaat om een vergunning voor het opvissen van 120.000 mosselton mosselen in het voorjaar van 2006. De Vogelbescherming vreesde dat deze visserij schade veroorzaakt aan de bodem van de Waddenzee en dat die ervoor zorgt dat onvoldoende voedsel voor vogels in het gebied overblijft.
De volledige tekst van de uitspraak

In mei 2007 verscheen het onderzoeksrapport "de ontwikkeling van mosselbanken in de Nederlandse Waddenzee: situatie 2006" (pdf,  1,77 mb). Deze rapportage is uitgevoerd door Wageningen IMARES (Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies) en voortgekomen uit het project "Structuur mosselbanken" in opdracht van het ministerie van LNV.

Deze rapportage is een vervolg op het rapport van IMARES over "De ontwikkeling van mosselbanken in de Nederlandse Waddenzee: situatie 2004 en 2005 (pdf, 2,62 mb) uit 2006.
De resultaten uit de bemonsteringen geven aan dat mosselbanken, ondanks dat ze vrij dynamisch van vorm, oppervlakte en bedekking kunnen zijn, een groot aantal jaren aanwezig kunnen zijn.

Ieder jaar worden in opdracht van de PO Mosselen inventarisaties uitgevoerd naar het bestand wilde mosselen, ten behoeve van de vergunningverlening voor de mosselzaadvisserij in het sublitoraal. Er worden bestandsschattingen gemaakt en potientiële vangsten berekend voor een reeks van einddichtheden waarbij de visseri zou kunnen worden gestaakt.

• Inventarisatie van het wilde mosselbestand in de Waddenzee in het najaar van 2005
• Het mosselbestand in de Westelijke Waddenzee in het voorjaar van 2005